archief

15 november 2012
Nu ik de recensies van de Reviusbiografie eens op een rij zet, valt me één ding op. Bijna allemaal hebben ze het op de een of andere manier over de vraag hoe gereformeerd de bril van de biograaf is. Doet ze aan verheerlijking van het gereformeerde verleden? Kan ze afstand bewaren, ondanks haar betrokken houding? Lukt het haar om empathie en eerlijkheid samen te laten gaan?
Zo uitzonderlijk is het toch niet, dat een biograaf affiniteit voelt met de idealen van zijn held en soms ook in dezelfde traditie staat. Marja Vuijsje over Joke Smit, Elsbeth Etty over Henriette Roland Holst, Steven Nadler over Spinoza, Piet Calis over Vondel, Michel van der Plas over Godfried Bomans, noem maar op. Geen biografie zonder betrokkenheid, positief of negatief. Het gaat er maar om in hoeverre je je daarvan bewust bent, daar kritisch mee omgaat en dat welbewust inzet.
Zou het komen doordat de traditionele gereformeerde biografie – ongegeneerd gericht op het versterken van de eigen kerkelijke identiteit – geen beste naam heeft in de geschiedschrijving?  Ik moet daar nog eens over schrijven, ooit.  

9 mei 2012
Wie denkt dat er geen nieuwe gedichten van grote dichters uit de Gouden Eeuw meer te vinden zijn, heeft het grondig mis. Als je weet waar je zoeken moet, kun je zomaar op zo’n tekst stuiten. In de loop van mijn onderzoek kwamen niet minder dan negentien onbekende gedichten van Revius, acht brieven, twee verzamelhandschriften en een document met toespraken en notulen boven water. Vaak vond ik ze zelf, soms ook dankzij tips van andere onderzoekers. Maar nieuwe ontdekkingen kun je ook doen in teksten waarvan iedereen weet dat ze bestaan, maar die niemand ooit leest – omdat ze in het Latijn geschreven zijn, of omdat ze alleen maar in een verre bibliotheek te raadplegen zijn. Daarom zijn vanaf vandaag op deze website alle verspreide literaire teksten van Revius (soms nieuw ontdekt, soms niet) te raadplegen, uiteraard voorzover ik ze heb kunnen achterhalen. Aan de theologische teksten begin ik niet – als je bedenkt dat hij in zijn leven meer dan 13.000 pagina’s bij elkaar schreef, weet je genoeg.

7 april 2011
Soms denk ik: met internet zou Revius heel gelukkig geweest zijn. Al die klassieke teksten die met een druk op de knop beschikbaar zijn… Of de mogelijkheid om even snel te kijken hoe het gaat met de Prins en zijn leger…
Maar met twitter en facebook zou hij zich geen raad hebben geweten. Hij hield er niet van om persoonlijke details uit te stallen, zelfs niet in zijn gedichten.
Dat maakt hem nogal een uitdagend onderwerp voor een biografie.
Jaren geleden zei Margaretha Schenkeveld dat een schrijversbiografie moet laten zien hoe ‘het graan des levens’ wordt omgestookt tot ‘jenever der poëzie’.
Dat heb ik altijd onthouden, maar het is moeilijker dan je zou denken.
Toch valt het stookproces van graan tot jenever in één van Revius’ gedichten precies te volgen, dankzij een unieke brief uit de zeventiende eeuw.
Daarover gaat het artikel De vingerafdruk van de dichter, waarvan de tekst vanaf vandaag op deze website staat.

12 januari 2011
Johannes Maurus was de eerste gereformeerde Marokkaan. Tenminste, in Nederland.
Ik kwam zijn naam tegen in de bibliotheek van Jesus College, Oxford, waar vijf door hem geschreven disputaties over de islam bewaard worden.
Dat maakte me nieuwsgierig naar zijn leven.
Hoe kon een moslim uit Marokko rond 1640 in de Republiek terechtkomen, zich bekeren tot het christendom en zelfs theologie gaan studeren in Leiden?
In het jongste nummer van het Tijdschrift voor Nederlandse kerkgeschiedenis (december 2010) is alles te lezen wat ik over Maurus en zijn (mislukte) streven heb kunnen verzamelen. De tekst van dat artikel, ‘Een Marokkaan in het Statencollege‘, staat vanaf vandaag op deze website.
Misschien wordt Maurus wel het onderwerp van mijn volgende project, ooit.

30 november 2010
De biografie van Revius is nu bijna af. Ik heb een voorlopige titel, eindelijk: ‘Eerst de waarheid, dan de vrede’.
Dat typeert hem heel erg, Revius. Je mag nooit ‘de waerheyt laten ondergaen om vredes wille’, vindt hij. Het hele leven is voor hem een gevecht. Goed tegen kwaad. Dat vind ik mooi aan hem.
Maar mooier nog zijn de gedichten waarin hij laat zien dat hij ook een andere kant heeft, inniger, verstilder.
Ik heb geen spijt van al die jaren met Revius. Hij verdient het dat zijn biografie straks in de boekhandel ligt.
Maar ik zal moeite hebben met het afscheid.